×
Манай сэтгүүлчдийн материал, 2012
Орос улстай хиллэдэг Монгол улсын нутгийн цаг уурт аридизац буюу агаарын чийглэг буурч байна. Ийм дүгнэлтийг оросын болон монголын эрдэмтэд Читад болж өнгөрсөн эрдэм шинжилгээний бага хурал дээр ярьж байлаа. Эдгээр нутаг дэвгэрүүд нь илүү хуурай цаг агаартай болж байгаа тухай олон жилийн ажиглалтаар хийсэн дүгнэлтүүд гэрчилж байна. Сүүлийн арван жилд хур тундас нь хэвийн хэмжээнээс бага болсон.
Олон улсын нэрт сэтгүүлч Ким Болдохонов 30 шахам жил ИТАР-ТАСС болон орос улсын бусад ХМХ-үүдийн Монгол дахь сурвалжлагчаар ажилласан. Саяхан түүний бичиж, шинэчилсэн “Эрхэм нутгийнхан минь” номын баяр болсон. Энэ ном бол буриад үндэстэний төлөөлөгчдийн тухай юм. Зохиолч өөрөө ОХУ-ын Эрхүү мужийн Боханы уугуул иргэн. Дэлхийд 650 мянга орчим буриад үндэстэн амьдардаг байна.
Монгол улсад Шинэ жилийн баярыг орос маягаар тэмдэглэдэг. 12-р сарын 31 нээс 1-р сарын 1-нд шилжих шөнө монголын UBS телевиз орос, монголын кино уран бүтээлчидийн бүтээсэн шинэ жилийн тухай хөгжимт үлгэрийг үзэгчиддээ хүргэнэ. Төсөлд UBS сувгаас гадна, Эрхүү хотын “Аист” телевизийн компани болон тэдний Улаанбаатар дахь салбар “Аист–Монголия” телевиз оролцох юм.
Саяхан оросын дараа нь монголын хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлүүдэд “Оросын иргэдэд Монгол улсын виза шаардагдахгуй” агуулга бүхий нийтлэлүүд гарсан. Энэ нь орос, монголын иргэдийг төрөгдөлд оруулаад байна. Визийг хэн ч цуцлаагүй, одоогоор цуцлахыг ч санаархаагүй байгаа аж. Гэлээ ч гэсэн визгүй зорчих тухай цуу яриа нь ор хоосноос гараагүй нь лавтай.
ОУ-аас бүрэн хамааралтай байгаа өнөөдрийн байдлыг зөөлрүүлхийн тулд Монгол улс нефтийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийн хүрээн дэх нэг түншийн хамаарлыг арилгах замыг эрж хайж байна. Гэхдээ үүнийг хийхэд үнэхээр хэцүү гэж Буриадын Улсын их сургуулийн эрдэм шинжилгээний ажилтан Владимир Родионов үзэж байна. «Орос улсыг бүхэлд нь болон “Роснефть”-ийн монополийг яаж ганхуулах вэ?
2013 онд Эрхүүгийн техникийн их сургуулийн дэргэдэх үндэсний судалгаа шинжилгээний технопаркаас Монгол улсад 20 мянган ширхэг хосгүй цахилгаан хэрэгсэл нийлүүлнэ. Цахилгаан багажууд нь нанотехнологийг ашиглаж үйлдвэрлэсэн төдийгүй маш хэмнэлтэй юм.
Оросын археологчид Монгол улсын Ноён уулан дахь Хүннүгийн үеийн булшнуудыг шинжлэн судлах ажлаа дуусгав. МЭӨ 200 жилээс эхлэн бараг дөрвөн зуу орчим жил хүннүчүүд монголын тал болон сибирьт нутаглаж байжээ. Малтмалууд болон булшнуудын шинжилгээ судалгааны уг ажил нь Улаанбаатараас хойш 1З0 км зайд Сэлэнгэ мөрний хөндийд 7 жил үргэлжилжээ.
Одоо үед олон нийтийн байгууллагууд, тухайлбал, найрамдлын нийгэмлэгүүд нилээд хэцүү үеийн даван туулж байна. 90-ээд оны эхэн үед төрийн дэмжлэггүйгээр үлдэсэн тэдгээр нийгэмлэгүүд ивээн тэтгэчдийн болон хувь хүмүүсийн болоод арилжааны байгууллагуудын хүчинд оршин тогтнож байв. Энэ нь санхүүгийн найдвартай эх үүсвэр биш юм. 2004 онд Москвагийн найрамдлын нийгэмлэгүүд ажиллаж, арга хэмжээнүүдээ явуулж байсан байрнаасаа ч салсан юм.
Москва хотноо 1911-1917 онд Оросын буддын шашинтнуудын бандид хамба лам байсан, “амьд бурхан” Итгэлтийн төрсний 160 жилийн ойд зориулсан үзэсгэлэн зохиогдлоо. Дэлхийн буддын шашинтнуудын дунд Итгэлт хамбыг бишрэн шүтэх нь түүний амьдралтай холбоотой төдийгүй, түүний бие баралт нь буддын шашны агуу их ариун шүтээн болсонтой холбоотой. Үзэсгэлэн дээр Итгэлт хамбын хувийн эд зүйлсийг дэлгэн харуулжээ.
Дэлхийн 170 орны 900 орчим төлөөлөгчид Москва дахь Зөвлөлүүдийн ордны Баганат их танхимд хуран цугларчээ. Өнөөдөр энд Зөвлөлт, оросын их, дээд сургууль төгсөгчдийн дэлхийн 3-р чуулган нээгдлээ. Монгол улсаас хамгийн их төлөөлөгчид ирсэн байна.

Орос-монголын харилцааг шинэ түвшинд яаж гаргах вэ? Энэ асуултанд тусгай төсөл боловсруулж байгаа Орос, Монголын социологчид болон улс төр судлаачид хариулахыг оролдож байна. Уг төслийг “Оросууд Монголд эргэн ирлээ: загварууд болон төслүүд” гэж нэрлэжээ. Төслийг оросын талаас Оросын шинжлэх ухааны сан, монголын талаас Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам тус тус санхүүжүүлж байна.

Москва дахь Монгол улсын Элчин сайдын яаманд Монгол улс тунхагласны өдрийг ёслон тэмдэглэв. Энэхүү үйл явдлыг тохиолдуулан монголын залуу зураач Бадамын Отгонтүвдэнгийн уран бүтээлийн үзэсгэлэнгийн нээлт болсон юм. Б. Отгонтүвдэнг монголын төдийгүй оросын зураач гэж нэрлэж болно. Монгол улсын Дүрслэх урлагийн дээд сургуульд суралцаж байгаад, тэр Воронеж хотын уран зургийн дээд сургуульд суралцаж байв.
1996 онд ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвийн жагсаалтанд орсон хосгүй Байгаль нуурд аюул заналхийлж байна. Монгол улс Сэлэнгэ мөрөн дээр Усан цахилгаан станц /УЦС/ барихаар төлөвлөж байна. Гэтэл Сэлэнгэ мөрөн Байгаль нуур руу бүтэн жилийн урсгал усныхаа талыг цутгадаг. Усан сан барьж байгуулах болон урсгал усны тал хэсгийг Өмнөговь руу төлөвлөж буй нь нуур руу цутгах усны хэмжээг нилээд бууруулж мэднэ.
Оросын теле харилцаа холбооны “Ростелеком” томоохон компани монголын холбооны дотоод зах зээлийн 25%-ийг эзлэхээр төлөвлөж байна. Орос, Монгол улсуудыг холбох хилийн залгалтын өөрийн хэсгийн үндсэн ажлаа дуусгаснаа тус компани саяхан зарлалаа. Хиагт, Алтанбулаг хил дамжсан залгалтын тухай ярьж байгаа юм.
Чингис хааны сүүлчийн удаа нутагласан газар олон жилийн турш олон орны судлаачид, эрдэмтэд болон эрдэнэсийн нууц хайгчдын объект болж байна. Монгол улсад их эзэн Чингис хааны онгон Улаанбаатараас хойд хэсэгт байдаг гэж үздэг. Домогт гардагаар, түүнийг Бурхан-халдуун ууланд оршуулсан байдаг. Өнгөрсөн зууны 90-ээд оны үед Монгол улсад Чингис хааны онгоныг олох зорилгоор америк, японы экспедициуд чармайн ажиллаж байсан.
Энэ хичээлийн жилд орос улсын зардлаар суралцах хамгийн олон квотыг Монгол улс авсан. Монголын гурван зуу орчим охид, хөвгүүд орос улсын их дээд, сургуулиуд болон аспирантур, докторантурт суралцаж эхлээд байна. Гэхдээ бүх оуютнууд олдсон боломжийг ашиглаж чадсангүй нь харамсалтай. Ялангуяа, соёлын сургуулиудад хүндрэлтэй байдал бий болов. Энэ бол театрын дээд сургуулиуд, хөгжмийн дээд сургуулиуд болон уран сайхны академууд.
Ойрын жилүүдэд Орос, Монгол улсуудын худалдааны харилцааг хөгжүүлхийн тулд импорт, экспортын бүтэцийг өөрчлөж, тэнцвэргүй байдлыг арилгах гэсэн хоёр гол асуудлыг шийдэх шаардлагатай байна. ОХУ-аас Монгол улсад суугаа элчин сайд Виктор Самойленко ингэж мэдэгдсэн байна. Сүүлийн үед Орос, Монгол улсуудын худалдааны эргэлт жилээс жилд мэдэгдэхүйц нэмэгдэж байгаа билээ. Жишээ нь 2011 онд энэ хэмжээ 1тэрбум 600 сая доллароос давсан байна.
Орос, Монгол улсуудын хил дээрх Хиагт, Алтанбулаг олон улсын хилийн боомт хоёр талын орон нутгийн засаг захиргаа болон түүнийг дамжин өнгөрч байгаа хүмүүсийн хувьд толгойны өвчин болоод удаж байна. Энд маш урт дараалалд хэдэн цаг зогсох шаардлагатай болж байна. Уул нь энэ дамжин өнгөрөх газар нь орос, монголын хил дээрх хамгийн орчин үеийн техникээр тоноглогдсон хамгийн шинэ боомт юм.
Хоёр улс хоорондоо визгүй болох шаардлагатай гэсэн яриа Орос, Монгол улсуудын хооронд хэдэн жил яригдаж байна. Энэ асуудлыг шийдэх зарим нэгэн алхам хийгдээд байна. Оросын тал визгүй болох тухай хэлэлцээрийн төслийг бүр 2007 онд монголын талд шилжүүлж өгсөн. Өнгөрсөн жил Улаанбаатар хотод энэ асуудлаар ГХЯ-д хоорондын зөвлөлгөөн болсон байна. “Хөсөг тэрэг тэндээ л байна” гэдэг болж байна.
Монгол улс гадаадын хөрөнгө оруулагчдын ажиллах хуулийг чангаруулах ажлаа үргэлжлүүлсээр байна. Саяхан байгуулагдсан засгийн газар, Оюу толгойн алтны орд газрыг эзэмших тухай австралийн “Рио Тинто”, канадын “Айванхоу Майнс” компаниудтай 2009 онд байгуулсан гэрээг дахин шалгаж үзэх шаардлагатай гэж мэдэгдлээ.
Өмнө нь
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Нэгдүгээр сар 2012
Үйл явдлын хуанли
Нэгдүгээр сар 2012
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
12
13
14
15
17
19
20
21
22
23
24
27
28
29
30
31